02 / Keşfet · Metodoloji05 / Menü · Metodoloji

Metodoloji35 iddia · 204 kaynak

Kanıt metodolojisi

Bugün 35 iddia ve 204 kaynak gösteriliyor; 2 iddia ürüne alınmaz ve hiçbir yerde gösterilmez. Hepsi aşağıdaki kurallarla değerlendirildi.

Ölçek

Düzey yalnızca renkle değil harf, şekil ve metinle gösterilir. "Çalışmıyor" ile "kanıt henüz yeterli değil" farklıdır; kartlar ikincisini kullanır.

Güçlü kanıt
Birden fazla kaliteli sistematik derleme veya randomize deneme, tutarlı sonuç.
Orta kanıt
Birkaç kontrollü çalışma veya meta-analiz; makul ama sınırlı genellenebilirlik.
Ön/karışık kanıt
Küçük denemeler veya pilot çalışmalar; sonuçlar tutarsız.
Yetersiz kanıt
Klinik destek yok; yalnızca laboratuvar bulgusu, anekdot ya da tek küçük çalışma.
Geleneksel/spiritüel pratik
Bilimsel iddia yapılmaz; kültürel veya kişisel bir pratik olarak sunulur.
İddiasız ses ortamı
Hiçbir sağlık veya zihinsel etki iddiası yoktur; yalnızca ses ortamıdır.

Kanıt cümlesinin kalıbı

Harf, şekil ve cümle aynı şeyi söylemeli: kanıt güçlendikçe fiil kesinleşir, zayıfladıkça çekingenleşir. Kanıt cümlelerini bu kalıpla yazıyoruz; mevcut ifadeler kalıba göre gözden geçiriliyor.

[X] müdahale, [Y] sonuç. Düzeyimiz iddia başına verilir, GRADE kesinliği sonuç başınadır; eşleme yaklaşıktır.
DüzeyKesinlik (GRADE'e yakın)Cümlenin kalıbı
A · Güçlü kanıtYüksek[X], [Y]'yi azaltır.[X], [Y]'de çok az fark yaratır ya da hiç fark yaratmaz.
B · Orta kanıtOrta[X], [Y]'yi muhtemelen azaltır.
C · Ön/karışık kanıtDüşük[X], [Y]'yi azaltıyor olabilir.Kanıtlar [X]'in [Y]'yi azalttığını düşündürüyor.
D · Yetersiz kanıtÇok düşük[X]'in [Y]'ye etkisini bilmiyoruz; kanıt çok belirsiz. (Yön belirtilmez.)
T · Geleneksel/spiritüel pratikBilimsel kesinlik verilmezSabit cümle: geleneksel veya spiritüel bir pratiktir; bilimsel bir iddia değildir.
İddiasız ses ortamıİddia yokSabit cümle: hiçbir sağlık veya zihinsel etki iddiası yoktur; yalnızca ses ortamıdır.

"Etki kanıtı yok" ile "etkisizlik kanıtı var" aynı şey değildir; cümle ters yönde yeniden yazılıp denenir. "Ne bilmiyoruz?" bölümünün ilk cümlesi neden emin olmadığımızı sade dille söyler: çalışmalar küçüktü, sonuçlar değişti ya da çalışmalar ilgilendiğimiz kişileri kapsamıyordu.

Kalıp, GRADE çalışma grubunun bilgilendirici cümle önerisinden ve Cochrane El Kitabı'nın 15. bölümünden uyarlandı: Santesso N, Glenton C, Dahm P ve ark. GRADE guidelines 26. J Clin Epidemiol. 2020;119:126-135. doi:10.1016/j.jclinepi.2019.10.014

Schünemann HJ, Vist GE, Higgins JPT ve ark. Interpreting results and drawing conclusions. İçinde: Higgins JPT, Thomas J, Chandler J ve ark. (ed.) Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions. Wiley; 2019:403-431. doi:10.1002/9781119536604.ch15

Merceği okumak

Her iddia bir ağaçtır: iddia, altında iki dal (ne biliyoruz, ne bilmiyoruz) ve dallarda bulgular. Bulgular iddianın iki paragrafının cümleleridir; her cümle anlattığı kaynağa ve türüne bağlıdır.

Destek
Cümle iddianın yönündedir; anlattığı kaynak yanında yazar.
Sınır
Cümle iddianın kapsamını daraltır ya da karşı bir sonuç bildirir.
Kanıt boşluğu
Çalışılmamış ya da sonuçlanmamış soru; kesik kenarla gösterilir.
Bağlam
Tanım, tarihçe ya da kapsam notu; iddianın yönünde değildir, işaretsiz durur.

Sayım ve yüzde göstermiyoruz: kaç çalışmanın desteklediği kanıtın gücü değildir (oy sayımı). Ağırlık sözle ve çalışmanın tasarım türüyle anlatılır. Kanıt haritasında da hücredeki iddiaların çokluğu güç demek değildir.

Kurallar

  • Bir seans, bağlı olduğu bilimsel iddiaların en zayıfından daha güçlü gösterilmez; iddianın tekniği (ör. binaural vuru) seansta gerçekten bulunmalıdır.
  • Her kaynağın künyesi, DOI'si ya da PMID'si Crossref veya PubMed kaydıyla tek tek doğrulanır. Bulunamayan alan boş bırakılır; sayı ya da künye tahmin edilmez.
  • Geri çekilmiş bir yayın kanıt olarak kullanılmaz; kütüphanede ayrıca listelenir.
  • Her iddianın bir sürümü ve değişiklik günlüğü vardır; her iddia en geç altı ayda bir yeniden incelenir.
  • Geleneksel ve spiritüel pratikler (✦ T) bilimsel iddia olarak sunulmaz. Tehlikeli ya da yasal risk taşıyan iddialar ürüne hiç alınmaz.
  • Arayüzdeki ve pazarlamadaki her metin otomatik bir dil denetleyicisinden geçer: teşhis, tedavi ya da iyileşme vaadi ve hastalık adlarıyla fayda iddiası yayınlanamaz.

Yapay zekâ ve inceleme

Yayın sorumlusu: Murat Tunalı · Frekans Studio. Yayın sorumluluğu bağımsız bilimsel inceleme anlamına gelmez; taslak kartları insan incelemesi bekler ve önerilerde kullanılmaz.

İddia metinlerinin ilk taslaklarını bir yapay zekâ modeli (Claude) hazırladı. Yayından önce bütün kaynakların künyeleri birincil kayıtlarla (Crossref, PubMed/Europe PMC, ClinicalTrials.gov) yeniden doğrulandı, sayılar çalışmaların özetleri ve açık erişimli tam metinleriyle karşılaştırıldı ve bulunan hatalar düzeltildi. Yayın onayını Frekans Studio verdi. Bağımsız bir bilimsel danışman incelemesi henüz yapılmadı. Her kartta son ve sonraki inceleme tarihi yazar.

Çıkar çatışması

Frekans Studio'nun hiçbir üretici, cihaz firması ya da araştırma grubuyla ticari ilişkisi yoktur.

Editoryal ve düzeltme politikası

Sorumluluk. Sitedeki her metnin yayın sorumlusu Murat Tunalı'dır (Frekans Studio); bilimsel unvan beyan edilmez. İddia ve rehber metinlerinin ilk taslaklarını bir yapay zekâ modeli hazırlar; yayından önce künyeler birincil kayıtlarla doğrulanır, sayılar çalışmaların özetleriyle karşılaştırılır ve iddia denetleyicisi yasak ifadeleri tarar. Bağımsız bir bilimsel danışman incelemesi henüz yapılmadı; gerçekleştiğinde inceleyenin adı, unvanı ve kurumu ilgili sayfada görünür ve yapısal veride yazılır, gerçekleşmeden yazılmaz.

Sürüm ve tarih. Her iddianın bir sürüm numarası, son inceleme ve sonraki inceleme tarihi vardır; kanıt verisi değişince sürüm artar ve iddianın değişiklik günlüğüne satır eklenir. Rehber yazılarında ilk yayın ve son güncelleme günü yazar. Geri çekilmiş bir yayın kanıt olarak bağlanmaz; geri çekilme sonradan öğrenilirse kaynak çıkarılır ve iddianın düzeyi yeniden değerlendirilir.

Düzeltme. Bir hata (yanlış künye, yanlış sayı, kaynağın desteklemediği bir cümle) bildirilince en geç 30 gün içinde incelenir. Doğrulanan hata kaynak ve iddia verisinde düzeltilir, iddianın sürümü artar ve günlüğe gerekçesiyle yazılır; düzeltilene dek yanlış cümle kaldırılır. Düzeltmeler sessizce yapılmaz: ne değiştiği ve neden değiştiği günlükte kalır. Bildirim adresi: frekans@frekans.studio.

Bağımsızlık. Reklam, sponsor, bağlı bağlantı ya da ücretli içerik yoktur; kullanıcı verisi toplanmadığı için düzeltme ve yayın kararları okuyucu ölçümlerine değil kaynaklara dayanır. Söylentiler bölümündeki iddialar ürüne alınmaz ve yalnız desteklenmediği hükmüyle gösterilir.

Çerez yok, izleme yok. Ayrıntı: Aydınlatma metni Cihazda saklama